İspanyolca Emir Kipi: Imperativo

Emir Kipi (Imperativo) Nedir?

Emir kipi (imperativo), birine doğrudan emir vermek, tavsiye etmek, yol tarifi açıklamak veya talimat vermek için kullanılır. Türkçedeki "yap!", "gel!", "otur!" gibi yapılara karşılık gelir.

İspanyolcada emir kipi, kime hitap ettiğinize göre farklı formlar alır: tú (sen), usted (siz — resmi), vosotros (siz — İspanya), ustedes (siz — resmi çoğul / Latin Amerika).

Olumlu Tú Emirleri (Imperativo Afirmativo — Tú)

İyi haber: Olumlu "tú" emirleri genellikle şimdiki zamanın él/ella formuyla aynıdır (yani -s'yi düşürürsünüz):

Düzensiz Tú Emirleri (8 Önemli Fiil)

Aşağıdaki 8 fiil düzensizdir ve ezberlenmesi gerekir. Kısaltma ile hatırlama: "ven tú, sal, haz, di, ve, pon, sé"

Örnekler:

• ¡Ven aquí! — Buraya gel!
• ¡Haz tu tarea! — Ödevini yap!
• ¡Sal de la habitación! — Odadan çık!
• ¡Di la verdad! — Doğruyu söyle!
• ¡Pon la mesa! — Sofrayı kur!

Olumsuz Tú Emirleri (Imperativo Negativo — Tú)

Olumsuz emirler için "no" + subjuntivo yapısı kullanılır. Bu, olumlu emirden tamamen farklıdır:

Kural: -AR fiiller → no + -es | -ER/-IR fiiller → no + -as (subjuntivo formu)

Usted Emirleri (Resmi)

Resmi "usted" emirleri daima subjuntivo formunu kullanır (hem olumlu hem olumsuz):

Ustedes Emirleri (Çoğul Resmi)

Ustedes formları da subjuntivo'dan gelir ve Latin Amerika'da en yaygın kullanılan formdur:

Nesne Zamirleri ve Emir Kipi

Nesne zamirleri (me, te, lo, la, le, nos...) emir kipinde özel bir yere sahiptir:

Olumlu Emirde: Zamir Sona Eklenir

• ¡Dime la verdad! — Bana doğruyu söyle! (di + me)
• ¡Hazlo ahora! — Şimdi yap! (haz + lo)
• ¡Cómelo todo! — Hepsini ye! (come + lo)
• ¡Escríbeme! — Bana yaz! (escribe + me)
• ¡Ponlo en la mesa! — Masaya koy! (pon + lo)

Olumsuz Emirde: Zamir Önde Kalır

• ¡No me digas! — Bana söyleme! / Yok artık!
• ¡No lo hagas! — Yapma!
• ¡No me llames tan tarde! — Beni bu kadar geç arama!

Emir Kipinin Yaygın Kullanım Alanları

1. Yol Tarifi

• Sigue recto. — Düz devam et.
• Gira a la derecha. — Sağa dön.
• Cruza la calle. — Karşıya geç.

2. Tavsiyeler

• Estudia todos los días. — Her gün çalış.
• Bebe mucha agua. — Bol su iç.
• No te preocupes. — Endişelenme.

3. Tabelalar ve İşaretler

• No fumar. — Sigara içilmez.
• No tocar. — Dokunmayınız.
• Empuje / Tire. — İtiniz / Çekiniz.

Pratik: Gazpacho Tarifi (Emir Kipiyle)

Gazpacho Andaluz

1. Lava los tomates, el pepino y el pimiento. — Domatesleri, salatalığı ve biberi yıka.
2. Corta todas las verduras en trozos pequeños. — Tüm sebzeleri küçük parçalara kes.
3. Pon todo en la batidora. — Her şeyi blender'a koy.
4. Añade un poco de aceite de oliva, vinagre y sal. — Biraz zeytinyağı, sirke ve tuz ekle.
5. Mezcla bien hasta que quede suave. — Pürüzsüz olana kadar iyice karıştır.
6. Ponlo en la nevera durante dos horas. — İki saat buzdolabına koy.
7. Sirve frío y ¡disfruta! — Soğuk servis yap ve tadını çıkar!

Daha Fazla Örnek Cümle

1. ¡Abre la puerta, por favor! — Lütfen kapıyı aç!
2. No corras en el pasillo. — Koridorda koşma.
3. Espera un momento. — Bir dakika bekle.
4. No toques eso. — Ona dokunma.
5. Ven conmigo al cine. — Benimle sinemaya gel.
6. Haz ejercicio todos los días. — Her gün egzersiz yap.
7. No digas mentiras. — Yalan söyleme.
8. Ten cuidado con el perro. — Köpeğe dikkat et.
9. Salgan del edificio inmediatamente. — Binadan derhal çıkın.
10. Pase usted primero. — Siz önce geçin.
11. No se preocupe, señora. — Endişelenmeyin, hanımefendi.
12. Cuéntame todo. — Bana her şeyi anlat.

Özet

Emir kipi İspanyolcada emirler, tavsiyeler, talimatlar ve yol tarifleri için kullanılır. Olumlu "tú" emirleri genellikle basittir (şimdiki zamanın -s'siz hali), ancak 8 düzensiz fiili ezberlemeniz gerekir. Olumsuz emirler ise daima subjuntivo formunu kullanır. Nesne zamirleri olumlu emirde sona, olumsuz emirde öne yerleştirilir.